HADİS YUVASI

13 Ekim 2026 Salı

Ezanın Sonunda Ne Söylenir? “Allahu Ekber, Lâ İlâhe İllallah

Ezanın son cümleleri nelerdir ve hangi ifadelerle tamamlanır? Sünen Nesai 649. hadis, Bilal (r.a.) tarafından aktarılan ezanın son bölümünü açıklayarak Allah’ın büyüklüğünü ve birliğini ifade eden sözlere dikkat çekmektedir.




أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ آخِرُ الأَذَانِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏

Bize Muhammed bin Ma'dan bin İsa haber verdi, dedi ki: Bize Hasan bin A'yen rivayet etti, dedi ki: Bize Züheyr rivayet etti, dedi ki: Bize A'meş, İbrahim'den, o da Esved'den, o da Bilal Radıyallahu Anh'den rivayet etti. Bilal Radıyallahu Anh dedi ki: Ezanın sonu "Allahu Ekber Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallâh"tır.

— Sünen Nesai, Hadis 649

Sunan an-Nasa'i Hadith 649 — Full English Translation

Muhammad ibn Ma‘dan ibn ‘Isa informed us. He said: Hasan ibn A‘yan narrated to us. He said: Zuhayr narrated to us. He said: Al-A‘mash narrated to us from Ibrahim, from al-Aswad, from Bilal (may Allah be pleased with him), who said:

“The ending of the Adhan is: ‘Allahu Akbar, Allahu Akbar; La ilaha illa Allah.’”

Translation of the Adhan phrases:

Allahu Akbar, Allahu Akbar: Allah is the Greatest, Allah is the Greatest.

La ilaha illa Allah: There is no deity worthy of worship except Allah.


Hadisin Açıklaması ve Hikmeti



Sünen Nesai'nin 649. hadisinde Bilal (r.a.), ezanın son bölümünde söylenen ifadeleri aktarmaktadır: “Allahu Ekber Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallah.” Bu sözler, Allah'ın yüceliğini ve O'ndan başka ilah olmadığını ifade eder.


Ezan, Müslümanları namaza çağıran önemli bir ibadettir. İçeriğindeki ifadeler, insanlara Allah'ın büyüklüğünü hatırlatır ve kulluğun yalnızca O'na yapılması gerektiğini bildirir. Hadis, ezanın son bölümünde yer alan bu sözlerin önemine dikkat çekmektedir.


Hadisten Çıkarılabilecek Hikmetler


1. Allah'ın büyüklüğünü hatırlamak


“Allahu Ekber” sözü, Allah'ın her şeyden yüce olduğunu ifade eder. Bu ifade, insanın günlük hayatındaki meşguliyetleri bir kenara bırakarak Allah'ı hatırlamasına yardımcı olur.


2. Tevhid inancını güçlendirmek


“Lâ ilâhe illallah” ifadesi, Allah'tan başka ilah olmadığını bildirir. İslam inancının temelini oluşturan tevhid anlayışını hatırlatır.


3. Ezanın anlamını bilmek


Ezanı yalnızca işitilen bir çağrı olarak değil, anlamı üzerinde düşünülen bir ibadet olarak görmek önemlidir. Ezanın sözlerini anlamak, onun verdiği mesajı daha iyi kavramayı sağlar.


4. Namaza yönelmek


Ezan, insanı dünya işlerinden uzaklaştırıp namaza davet eder. Bu çağrı, günlük hayatın içinde ibadete zaman ayırmanın önemini hatırlatır.


5. Allah'ı sıkça anmak


Hadiste geçen ifadeler, Allah'ı anmanın ve O'nun birliğini hatırda tutmanın önemini ortaya koyar. Müslüman, hayatının her anında Allah'a karşı sorumluluklarını unutmamaya gayret etmelidir.


6. İbadetlerin özünü kavramak


Ezanın sözleri, İslam'ın temel inançlarını kısa ve anlamlı ifadelerle hatırlatır. Bu ifadeler üzerinde düşünmek, ibadetlere daha bilinçli yaklaşmaya katkı sağlar.


Hadisin Ana Mesajı


Bu hadisin ana mesajı, ezanın son bölümünde Allah'ın büyüklüğünü ve birliğini ifade eden sözlerin yer almasıdır. Ezan, yalnızca namaz vaktini bildirmez; aynı zamanda Müslümanlara tevhid inancını ve Allah'a kulluğu hatırlatır.


Sonuç


Sünen Nesai 649. hadis, ezanın sonundaki ifadelerin taşıdığı anlamı düşünmemizi sağlar. “Allahu Ekber” ve “Lâ ilâhe illallah” sözleri, Allah'ın yüceliğini ve birliğini hatırlatan temel ifadelerdir. Bu anlamları kavramak, ezana ve namaza daha bilinçli yaklaşmamıza yardımcı olur.


Bu hadisi okuduğumda ezanın sadece namaza çağrı olmadığını, aynı zamanda Allah’ın büyüklüğünü ve birliğini hatırlatan önemli bir mesaj taşıdığını düşündüm. “Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallah” sözleri, hayatımızın her anında Allah’ı unutmamamız gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.



Kırda ve Yolculukta Ezan Okumak: Müezzinin Sesinin Önemi

📝 Blogumuzu Yer İşaretlerine Ekleyin

2 Ekim 2026 Cuma

Kırda ve Yolculukta Ezan Okumak: Müezzinin Sesinin Önemi

Ezan, yalnızca namaz vaktini bildiren bir çağrı değil, Allah’a kulluğu hatırlatan önemli bir ibadettir. Bu hadis, özellikle kırda ve açık alanlarda ezan okunurken sesin yükseltilmesinin önemine dikkat çekmektedir.



أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ الأَنْصَارِيُّ الْمَازِنِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ لَهُ إِنِّي أَرَاكَ تُحِبُّ الْغَنَمَ وَالْبَادِيَةَ فَإِذَا كُنْتَ فِي غَنَمِكَ أَوْ بَادِيَتِكَ فَأَذَّنْتَ بِالصَّلاَةِ فَارْفَعْ صَوْتَكَ فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُ مَدَى صَوْتِ الْمُؤَذِّنِ جِنٌّ وَلاَ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ إِلاَّ شَهِدَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏
Muhammed bin Seleme bize haber verdi, dedi ki: İbnü'l-Kasım bize Malik'ten naklen haber verdi, dedi ki: Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Ebi Sa'saa el-Ensari el-Mazini bana tahdis etti, o da babasından, babası da ona haber verdi ki, Ebu Said el-Hudri ona şöyle dedi: "Ben senin koyunları ve kır hayatını sevdiğini görüyorum. Koyunlarınla veya kırda bulunduğun zaman namaz için ezan okuduğunda sesini yükselt. Çünkü müezzinin sesinin ulaştığı her cin, insan ve her ne varsa, kıyamet gününde onun lehine şahitlik eder." Ebu Said dedi ki: Ben bunu Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den işittim.
Sunan an-Nasa'i Hadith 644 — Full English Translation
Muhammad ibn Salamah informed us. He said: Ibn al-Qasim narrated to us from Malik. He said: ‘Abd al-Rahman ibn ‘Abdullah ibn ‘Abd al-Rahman ibn Abi Sa‘sa‘ah al-Ansari al-Mazini narrated to me from his father, and his father informed him that Abu Sa‘id al-Khudri said to him:
“I see that you love sheep and the countryside. When you are with your sheep or out in the countryside and you call the Adhan for prayer, raise your voice when calling it. For every jinn, human being, and everything else that hears the voice of the muezzin will testify in his favor on the Day of Resurrection.”
Abu Sa‘id said:
“I heard this from the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him).”
— Sunan an-Nasa'i

Hadisin Açıklaması ve Hikmeti


Sünen Nesai 640. hadiste, İbn Ümmü Mektum ile Bilal’in ezanları arasında sahur açısından bir zaman farkına işaret edilmektedir. Hadiste, İbn Ümmü Mektum’un ezanının ardından yeme ve içmeye devam edilebileceği, Bilal’in ezanı okumasıyla ise yeme ve içmenin bırakılması gerektiği bildirilmektedir.


Bu rivayet, sahur vaktinin sonuna ve sabah ezanının başlamasına dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Aynı zamanda ezanın, ibadet vaktinin başladığını bildiren önemli bir işaret olduğunu ortaya koymaktadır.


Hadisten Çıkarılabilecek Hikmetler


- Sahur vaktine dikkat edilmelidir: Oruç öncesindeki yeme ve içme zamanının sınırları bilinmelidir.

- Ezan vakitleri önemlidir: Ezan, namaz vaktinin geldiğini bildiren önemli bir çağrıdır.

- Vakit konusunda hassas olunmalıdır: İbadetlerde zamanlamaya dikkat etmek, dinî sorumluluğun önemli bir parçasıdır.

- Rivayetlerdeki uygulama dikkate alınmalıdır: Sahabe dönemindeki ezan uygulaması, ibadet vakitlerinin nasıl takip edildiğine dair önemli bilgiler sunmaktadır.

- Sahur ile sabah namazı arasındaki zaman bilinmelidir: Hadis, sahurun son vakti konusunda dikkat çekici bir uygulamayı aktarmaktadır.


Kısa Özet


Bu hadis, sahur vaktinin sona ermesi ve sabah ezanıyla birlikte yeme içmenin bırakılması konusuna dikkat çekmektedir. Müslümanın ibadet vakitlerini gözetmesi ve orucunu bilinçli şekilde tutması gerektiğini hatırlatmaktadır.


Bu hadisi okuduğumda sahur vaktinin ve ezanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha düşündüm. Hadisin ana mesajı, sahur vaktinin sonuna ve ezanla birlikte yeme içmenin bırakılmasına dikkat edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Oruç ibadetini vaktine uygun şekilde yerine getirmenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha anladım.


Sahurda ezan okununca yeme içme bırakılır mı


| 📝 Blogumuzu Yer İşaretlerine Ekleyin


11 Eylül 2026 Cuma

Sahurda Ezan Okununca Yeme İçme Bırakılır mı

Sahur vaktinde ezanın okunmasıyla yeme ve içmenin ne zaman bırakılacağı, oruç tutanların merak ettiği önemli konulardan biridir. Sünen Nesai 640. hadis, ezan vaktiyle ilgili dikkat çekici bir açıklama sunmaktadır.



أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمَّتِهِ، أُنَيْسَةَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِذَا أَذَّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَإِذَا أَذَّنَ بِلاَلٌ فَلاَ تَأْكُلُوا وَلاَ تَشْرَبُوا ‏"‏ ‏.‏


Yakub ibn İbrahim, Huşeym'den rivayetle bize şöyle dedi: Mansur, Hubeyb ibn Abdülrahman'dan, o da teyzesi Üneysah'tan rivayetle bize şöyle dedi: Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sallam) şöyle buyurdu: "İbn Ümmü Maktum ezan okuduğunda yiyin ve için; Bilal ezan okuduğunda ise yemeyin ve içmeyin."

— Sünen Nesai, Hadis 640


Ya‘qub ibn Ibrahim narrated to us from Hushaym. He said: Mansur narrated to us from Hubayb ibn ‘Abd al-Rahman, from his maternal aunt Unaysah, who said that the Messenger of Allah (peace and blessings be upon him) said:
“Eat and drink when Ibn Umm Maktum calls the Adhan, and do not eat or drink when Bilal calls the Adhan.”
— Sunan an-Nasa'i

Hadisin Açıklaması

Sünen Nesai 640. hadiste, İbn Ümmü Mektum ile Bilal’in ezanları arasında sahur açısından bir zaman farkına işaret edilmektedir. Hadiste, İbn Ümmü Mektum’un ezanının ardından yeme ve içmeye devam edilebileceği, Bilal’in ezanı okumasıyla ise yeme ve içmenin bırakılması gerektiği bildirilmektedir.
Bu rivayet, sahur vaktinin sonuna ve sabah ezanının başlamasına dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Aynı zamanda ezanın, ibadet vaktinin başladığını bildiren önemli bir işaret olduğunu ortaya koymaktadır.
Hadisten Çıkarılabilecek Hikmetler
Sahur vaktine dikkat edilmelidir: Oruç öncesindeki yeme ve içme zamanının sınırları bilinmelidir.
Ezan vakitleri önemlidir: Ezan, namaz vaktinin geldiğini bildiren önemli bir çağrıdır.
Vakit konusunda hassas olunmalıdır: İbadetlerde zamanlamaya dikkat etmek, dinî sorumluluğun önemli bir parçasıdır.
Rivayetlerdeki uygulama dikkate alınmalıdır: Sahabe dönemindeki ezan uygulaması, ibadet vakitlerinin nasıl takip edildiğine dair önemli bilgiler sunmaktadır.
Sahur ile sabah namazı arasındaki zaman bilinmelidir: Hadis, sahurun son vakti konusunda dikkat çekici bir uygulamayı aktarmaktadır.
Kısa Özet
Bu hadis, sahur vaktinin sona ermesi ve sabah ezanıyla birlikte yeme içmenin bırakılması konusuna dikkat çekmektedir. Müslümanın ibadet vakitlerini gözetmesi ve orucunu bilinçli şekilde tutması gerektiğini hatırlatmaktadır.


Bu hadisi okuduğumda sahur vaktinin ve ezanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha düşündüm. Hadisin ana mesajı, sahur vaktinin sonuna ve ezanla birlikte yeme içmenin bırakılmasına dikkat edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Oruç ibadetini vaktine uygun şekilde yerine getirmenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha anladım.

 📝 Blogumuzu Yer İşaretlerine Ekleyin


8 Ağustos 2026 Cumartesi

Seferde Namaz İçin Ezan ve Kamet Okumak

Bu hadis, yolculuk sırasında namazın nasıl düzenli şekilde kılınması gerektiğine dikkat çekmektedir. Seferde ezan ve kamet getirilmesi, topluluk içinden uygun kişinin imam olması ve namazın şartlar ne olursa olsun önemini koruması vurgulanmaktadır.


أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَقَالَ ‏ "‏ إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا ‏"‏ ‏.‏


Hâcib b. Süleyman, Vekî'den, o Süfyân'dan, o Hâlid el-Hazzâ'dan, o Ebû Kılâbe'den, o da Mâlik b. el-Huveyris'ten nakletti. Mâlik dedi ki: Ben ve amcamın oğlu (bir diğer seferinde ise "ben ve bir arkadaşım" dedi) Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geldik. (Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: "Sefer ettiğinizde ezan okuyun ve kamet getirin. En büyüğünüz size imamlık etsin."


— Sünen Nesai, Hadis 634

Sunan an-Nasa'i Hadith 634

Hajib ibn Sulayman narrated to us from Waki‘, from Sufyan, from Khalid al-Hadhdha’, from Abu Qilabah, from Malik ibn al-Huwayrith, who said:

“My cousin and I—on another occasion, he said, ‘I and a companion of mine’—came to the Prophet (peace and blessings be upon him). He said:

‘When you travel, call the Adhan and pronounce the Iqamah, and let the oldest of you lead you in prayer.’”

— Sunan an-Nasa'i


Hadisin Açıklaması ve Hikmeti

Bu hadis, yolculuk sırasında namazın ihmal edilmemesi ve cemaatle ibadet düzeninin korunması gerektiğini anlatmaktadır. Mâlik b. el-Huveyris (r.a.), kendisi ve amcasının oğlunun Resûlullah'ın (s.a.v.) yanına geldiklerini ve onlara sefer hâlinde ezan okuyup kamet getirmelerini, içlerinden en büyük olanın da imamlık yapmasını öğrettiğini aktarmaktadır.

Hadiste özellikle ezan, kamet ve imamlık olmak üzere üç önemli noktaya dikkat çekilmektedir. Yolculuk şartları değişse bile namazın değeri ve ibadet düzeni korunmalıdır. Topluluk hâlinde bulunan Müslümanların namazı birlikte kılmaları ve aralarından uygun olan kişinin imamlık yapması, cemaat bilincini güçlendirir.

Hadisten Çıkan Hikmetler

1. Seferde de namaz önemini korur.

Yolculuk, namazı tamamen terk etmek için bir sebep değildir. Aksine şartlara uygun şekilde ibadete devam edilir.

2. Ezan ve kamet namazın önemini hatırlatır.

Sefer hâlinde bile ezan ve kametin yerine getirilmesi, namazın hayatımızdaki yerini gösterir.

3. Cemaat bilinci korunmalıdır.

Birlikte yolculuk eden Müslümanların namazlarını cemaatle kılmaları birlik ve beraberliği güçlendirir.

4. İmamlık ehliyet ve uygunluk gerektirir.

Hadiste topluluk içerisinden en büyük olan kişinin imamlık yapması belirtilmektedir. Bu, cemaat içinde düzenli bir ibadet ortamının oluşturulmasına işaret eder.

5. Yolculuk ibadete engel olmamalıdır.

İslam, farklı şartlarda ibadetin devam edebilmesi için kolaylıklar sağlamış; yolculuk hâlinde de kulluk bilincinin korunmasını teşvik etmiştir.

6. Namaz insanı her şartta Allah'a bağlar.

Hadisin temel mesajlarından biri, yolculuk gibi günlük düzenin değiştiği durumlarda bile namazın müminin hayatındaki merkezi yerini korumasıdır.

Kısa Özet

Sünen Nesai 634. hadis, seferde ezan ve kamet getirilmesini, cemaatle namaz kılınmasını ve topluluk içinden uygun kişinin imamlık yapmasını öğütlemektedir. Hadis, yolculukta dahi namazın ihmal edilmemesi ve Müslümanlar arasındaki birlik ruhunun korunması gerektiğini vurgular.

Bu hadis bana, yolculukta ve hayatın her şartında namazı ihmal etmememiz gerektiğini hatırlatıyor. Ezan, kamet ve cemaat; nerede olursak olalım Allah'a kullukta birlik ve düzenimizi korumamız için güzel bir hatırlatma.


Daha fazla hadis, dua ve dini içerik için bizi takip etmeyi unutmayın:

📝 Blogumuzu Yer İşaretlerine Ekleyin