Ezanın son cümleleri nelerdir ve hangi ifadelerle tamamlanır? Sünen Nesai 649. hadis, Bilal (r.a.) tarafından aktarılan ezanın son bölümünü açıklayarak Allah’ın büyüklüğünü ve birliğini ifade eden sözlere dikkat çekmektedir.

Bize Muhammed bin Ma'dan bin İsa haber verdi, dedi ki: Bize Hasan bin A'yen rivayet etti, dedi ki: Bize Züheyr rivayet etti, dedi ki: Bize A'meş, İbrahim'den, o da Esved'den, o da Bilal Radıyallahu Anh'den rivayet etti. Bilal Radıyallahu Anh dedi ki: Ezanın sonu "Allahu Ekber Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallâh"tır.
— Sünen Nesai, Hadis 649
Sunan an-Nasa'i Hadith 649 — Full English Translation
Muhammad ibn Ma‘dan ibn ‘Isa informed us. He said: Hasan ibn A‘yan narrated to us. He said: Zuhayr narrated to us. He said: Al-A‘mash narrated to us from Ibrahim, from al-Aswad, from Bilal (may Allah be pleased with him), who said:
“The ending of the Adhan is: ‘Allahu Akbar, Allahu Akbar; La ilaha illa Allah.’”
Translation of the Adhan phrases:
Allahu Akbar, Allahu Akbar: Allah is the Greatest, Allah is the Greatest.
La ilaha illa Allah: There is no deity worthy of worship except Allah.
Hadisin Açıklaması ve Hikmeti
Sünen Nesai'nin 649. hadisinde Bilal (r.a.), ezanın son bölümünde söylenen ifadeleri aktarmaktadır: “Allahu Ekber Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallah.” Bu sözler, Allah'ın yüceliğini ve O'ndan başka ilah olmadığını ifade eder.
Ezan, Müslümanları namaza çağıran önemli bir ibadettir. İçeriğindeki ifadeler, insanlara Allah'ın büyüklüğünü hatırlatır ve kulluğun yalnızca O'na yapılması gerektiğini bildirir. Hadis, ezanın son bölümünde yer alan bu sözlerin önemine dikkat çekmektedir.
Hadisten Çıkarılabilecek Hikmetler
1. Allah'ın büyüklüğünü hatırlamak
“Allahu Ekber” sözü, Allah'ın her şeyden yüce olduğunu ifade eder. Bu ifade, insanın günlük hayatındaki meşguliyetleri bir kenara bırakarak Allah'ı hatırlamasına yardımcı olur.
2. Tevhid inancını güçlendirmek
“Lâ ilâhe illallah” ifadesi, Allah'tan başka ilah olmadığını bildirir. İslam inancının temelini oluşturan tevhid anlayışını hatırlatır.
3. Ezanın anlamını bilmek
Ezanı yalnızca işitilen bir çağrı olarak değil, anlamı üzerinde düşünülen bir ibadet olarak görmek önemlidir. Ezanın sözlerini anlamak, onun verdiği mesajı daha iyi kavramayı sağlar.
4. Namaza yönelmek
Ezan, insanı dünya işlerinden uzaklaştırıp namaza davet eder. Bu çağrı, günlük hayatın içinde ibadete zaman ayırmanın önemini hatırlatır.
5. Allah'ı sıkça anmak
Hadiste geçen ifadeler, Allah'ı anmanın ve O'nun birliğini hatırda tutmanın önemini ortaya koyar. Müslüman, hayatının her anında Allah'a karşı sorumluluklarını unutmamaya gayret etmelidir.
6. İbadetlerin özünü kavramak
Ezanın sözleri, İslam'ın temel inançlarını kısa ve anlamlı ifadelerle hatırlatır. Bu ifadeler üzerinde düşünmek, ibadetlere daha bilinçli yaklaşmaya katkı sağlar.
Hadisin Ana Mesajı
Bu hadisin ana mesajı, ezanın son bölümünde Allah'ın büyüklüğünü ve birliğini ifade eden sözlerin yer almasıdır. Ezan, yalnızca namaz vaktini bildirmez; aynı zamanda Müslümanlara tevhid inancını ve Allah'a kulluğu hatırlatır.
Sonuç
Sünen Nesai 649. hadis, ezanın sonundaki ifadelerin taşıdığı anlamı düşünmemizi sağlar. “Allahu Ekber” ve “Lâ ilâhe illallah” sözleri, Allah'ın yüceliğini ve birliğini hatırlatan temel ifadelerdir. Bu anlamları kavramak, ezana ve namaza daha bilinçli yaklaşmamıza yardımcı olur.
Bu hadisi okuduğumda ezanın sadece namaza çağrı olmadığını, aynı zamanda Allah’ın büyüklüğünü ve birliğini hatırlatan önemli bir mesaj taşıdığını düşündüm. “Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallah” sözleri, hayatımızın her anında Allah’ı unutmamamız gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.


